Antik Yunan’da dönemin baskın görüşüne göre zaman, oluş ve bozuluşa tabi varolanlar kümesine dâhil edilirken, varlık değişmeyen olarak idealize edilmişti. “Ex nihilo nihil fit” (varolan hiçbir şeyin yok olmaz yok olanın da varlığa gelemez) görüşü değişime alan açan bir döngüselliği zorunlu kılmaktaydı. Ortaçağ’da bu döngüsel zaman anlayışı yerini çizgisel zaman anlayışına bıraktı.

Modernite; hukuk, eğitim ve tıp gibi alanları kendi yapısı içinde baştan düşünme sürecinde yeni hapishaneler, hastaneler ve ilk-orta düzey eğitim kurumları gibi kurumlar kurdu ve bunlara modern paradigmayı topluma yerleştirme ve sürdürülebilirliğini sağlama gibi görevler tahsis etti. Rasyonel-olmayanların kamusal alandan temizliği için bu kurumlar -ve eşlik eden kurallar- ayrı ayrı araçlar olarak işlevsellik gösterdiler: Uyumsuzları sokaktan ve yeni modernleşen toplumla ilişkiden kopartmak/temizlemek için yeni bir hukuk ve hapishane sistemi gerekti; bunun yanında modern üretim sisteminin fiziksel ya da zihinsel nedenlerle kullanmayacağı bireyleri normal dışı ilan edilebilmesi - modern bireye davrandığından farklı biçimde davranabilmesine olanak sağlayacak – tabii deneyselcilikle de uyumlu bir bakışla tıp kurumlarını oluşturdu.

Bu geç kalmışlık endişesinin pek yaşı da yok, ancak yine de yaş ilerledikçe bir kesifleşmeden de söz edilebilir. Şimdi şimdi, modernitenin tek başına hükmünün gerilediği günümüzde, bilmek karşısına farkındalık ve uzmanlık karşısında -Bergsoncu bir sezginin fonksiyonu olarak- bilgelik yeniden karşı ağırlıklar olarak tekrardan belirginleşmeye başladılar. Disiplinler-arası bakışın yükselmesi ile de bireylerin rotalarından sapmalarına, ray değiştirmelerine bir nebze olsun daha uygun bir ortam oluşmaya başladı.

sabitfikir Nisan 2021

Freud, zihni bilinç, ön bilinç ve bilinçdışı kuvvetlerin bir mücadele alanı olarak yeniden kurdu, benliğin tekliği fikrinden kurtulup bireyin ve zihnin çok parçalılığını ortaya koydu. Freud’un Kopernik Devrimi insan zihninde bilinçdışının keşfidir. Travmaların, korkuların, çatışmaların, askıda kalan sorunların biriktiği, bilincin ulaşamadığı bir alan olarak bilinçdışı, bilincin zihin üzerindeki hegemonyasına son verdi.

sabitfikir Mart 2021

Göçmen yazarların ilk bakışta görülen sınırlılıkları, anadilini kullanan yerel yazarların kurallara olan bağlılığıyla kireçlenmiş edebiyat atmosferine ve daha önemlisi dile, bükülebilir eklemler ekledi, büyümeye hazır taze filizler çıkarttı; bir kaçış çizgisi üretti. Göçmenler içine girdikleri kültürün diline, canlılık verdi, dil kendi yağıyla kavrulurken hayal bile edemeyeceği bir zenginliğe ulaşma imkanı sundu.

sabitfikir Şubat 2021

“Hayatta telafi edemeyeceğimiz şeyler vardır; on beş yaşında evden kaçmamış olmak gibi.” – Walter Benjamin

sabitfikir Ocak 2021

Modern edebiyatla, geleneksel roman yapısı bozulur, konvansiyonlar terk edilir; kendine özgü diller, üsluplar ve tarzlar gelişir. Nedensellik zincirleri kırılır; güvenilmez anlatıcı ortaya çıkar. Görelilik kuramının da yükselmesiyle evrensel zaman kaybolur yerini Bergsoncu psikolojik zaman algısı alır.

sabitfikir Aralık 2020

20. yy. boyu derinleşen uzmanlaşma, casus edebiyatındaki karakterlerin de uzmanlaşmasına kapı araladı ve casus edebiyatının diğer güncel popüler türleri – süper kahramanlar gibi- etkilemesine olanak sağladı.

sabitfikir Kasım 2020

Ursula evreni; Le Guin’in etkilendiği yazarlar, düşünürler, kitaplar; Le Guin’den etkilenmiş yazarlar, Le Guin seçkisi…

“Kitabı hayata okur getirir.”

sabitfikir Ekim 2020

Japonya’da sadece şiir, romans ya da roman gibi dünyanın her yerinde önem atfedilen türlerin değil, dünyanın diğer köşelerinde tarihsel olarak çoğunlukla tepeden bakılan gezi yazıları, günceler, deneme gibi türlerin de tarihsel olarak saygı gördüğünü, entelektüel çevrelerde üretilip tüketildiği biliyoruz. Bu birikim ve perspektifle beraber, Japon edebiyatının tarihsel çeşitliliği düşünüldüğünde Japonya’nın günümüzde edebi ve sanatsal bir sıklet merkezi olması şaşırtıcı değil.

sabitfikir Eylül 2020

Çizgi romanın kıymeti belki daha önceden de kimi çevrelerde anlaşılmaya başlanmıştı ancak ilgi artışı ve hem nitelik hem nicelik bakımından arz patlamasıyla son on yılı ayrı bir yerde değerlendirmek gerekiyor.

sabitfikir Ağustos 2020

Dilin yersizyurtsuzlaşması ve minör edebiyat… Kafka’nın yaptığı gibi azınlık gibi düşünerek majör dilde yazmak çok önemli bir hamledir. Böylece bir minör edebiyat majörün içine ayrı bir hat olarak taşınmış olur. Artık bir İngiliz de İngilizce yazarak dilini yersizyurtsuzlaştırabilip özgürleştirebilir, dolaysızca politikleştirebilir, Proust’un işaret ettiği yabancı dili yaratan yazarın sesi, o dilin arkasına koyulabilecek halkın dilinin kolektif sesi olur.

sabitfikir Temmuz 2020

(Deniz,) 1941 Marsilyası’ndaki gibi aynı anda hem özgürlüğün kapısı hem cehennemden çıkışı tutan zebanisi de olabilir. Deniz hem doğumla hem ölümle hem de yaşamla ilişkilidir.

“Delilik her zaman vardı, kayadaki yarık gibi bir sığınak.” Ceberut Martin – William Golding

sabitfikir Haziran 2020

Yol romancısının önüne serilen tüm bu araçlar bilabedel ortaya çıkmaz; yol romanı zamansallığa mükelleftir.

“Sizi yolculuğa çeken yolun sonu değil, yolun kendi de olabilir. Belki de sadece gitmeyi seviyorsunuzdur. Kaçıyor da olabilirsiniz ya da böyle olduğunu sanıyorsunuzdur.” - Yolda - Jack Kerouac

sabitfikir Mayıs 2020

Modernitenin sonunu ölüm fabrikaları ve atom bombasının getirdiği gibi, neoliberalizmin sonunu da aşının kamuya bırakılması getirse çok harika bir şey olmaz mı?

sabitfikir Nisan 2020

Sinema düz yazıdan çok şiirin torunudur. Temel iletim mekanizmasının motoru şiirin bin yıllar içinde oluşturduğu motora dayanır.

“beni mahveden
arkada bıraktıklarımız değil
kalsaydık eğer
beraber kurabileceklerimiz” - Güneş ve Onun Çiçekleri – Rupi Kaur

sabitfikir Mart 2020

Cafe La Rotonde - Paris, The Literary Cafe – St.Petersburg, The Elephant House – Edinburg, The Eagle And Child – Oxford, Caffe Pedrocchi – Padova, Cafe Reggio – New York, La Biela – Buenoa Aires, Zonars – Atina, Les Deux Magots – Paris, Cafe Braunerhof – Viyana, Cafe Montmartre – Prag, El Floridita – Havana, Antica Cafe Greco - Roma, Grand Cafe - Oslo, White Horse Tavern – New York, Cafe La Habana – Meksiko, Nisuaz Pastanesi – Beyoğlu, İstanbul, Bostancı Tren İstasyonu Çay Bahçesi – İstanbul, Lambo – İstanbul

"Umarım insanlar beni, bir yandan müzik yapan bir romancı yerine, roman yazan bir müzisyen olarak görürler.” - Anthony Burgess

… birbirlerine ortogonaldir. Aynı gerçekliğe bakarlarken; perspektifleri, topladıkları gerçeklik kırıntıları, bilince akıttıkları verinin biçimi ve niteliği farklıdır. Bu yapısal farklılık bir faydaya kapı aralar…

sabitfikir Ocak 2020

Artık bir eylem vesilesiyle durumun değişeceğine inanmıyoruz; hepimiz kifayetsiz antikahramanlarız. Deleuze’un hareket imgesi dünyayı harekete geçmek filtresiyle süzmenin dışına çıkmaya ve dayanılmaz olanlara bakmaya fırsat sunuyor.

sabitfikir Aralık 2019

“Nobel'e 1973'ten beri adayım ölene kadar da aday olacağım" Yaşar Kemal

Neyin çokça okunacağını, neyin zihinlerde bir şeyleri yerinden oynatma fırsatı yakalayacağını, hangi satırların ise depolarda küfleneceğini bu ödülleri verenler belirliyorlar

sabitfikir Kasım 2019