Bilim Kurguda İkinci Dalga, İkinci Çember ve Türkiye’den Saçılanlar
SabitFikir, Mayıs 2025
Sabitfikir’e Türkiye’nin bilim kurgu kütüphanesi konuk olunca, Kararsız Okur’un yüzünü bir kez daha bilim kurguya çevirelim istedik. Bilim kurgu, bizim çok sevdiğimiz bir tür olduğu için önceden zaman yolculukları, distopyalar, bilim-kurgu serileri, nükleer enerji ve bilim kurgu, Le Guin kökleri ve yörüngesi, bilim kurgu efsaneleri gibi alt kümeler üzerinden pek çok bilim kurgu kitapları listesi üretmiştik. Bu defa türe bir adım uzaktan bakalım, hemen herkesin aşina olduğu bilim kurgunun devlerini bu listede yormayalım diye düşündük. Onların yerine, türün müptelalarının yakından tanıyacağı ama genel okur kitlesinin gözünden kaçmış olabilecek değer açısından olmasa da ün olarak ikinci çemberden mücevherleri ve ikinci dalganın öne çıkan bilim kurgu yazarlarını buluşturacağımız bir yeni kütüphane kuralım istedik. Dünyadan topladığımız bu incileri Türkiye’den güzide örneklerle çeşitlendirdik. Herkese umut dolu bir mayıs dileriz.
Liste:
1. Amatka - Karin Tidbeck
a. Yeni dünyalardan konuşuyoruz, yeni yaşamlardan konuşuyoruz, kendimizi bırakabilmek için, olabilmek için konuşuyoruz.
2. Akata Cadı - Nnedi Okorafor
a. “Hayatta güven ve huzurdan daha önemli şeyler vardır. Öğren. Kendine bu kadarını borçlusun.”
3. Perdido Sokağı İstasyonu - China Miéville
a. “Demiryolları fırlamış damarlar gibi şehri dolaşıyor.”
4. Kuyruk - Basma Abdel Aziz
a. “Defalarca uykuya dalıp durdu, böylece bu hiçlikten uyanabilecekti. Başka bir şeye uyanmak istedi, bunun haricinde her hangi bir şeye...”
5. Kaşif Uzayı – Alastair Reynolds
a. “Ölülerin problemi, ne zaman susmaları gerektiğini hiçbir zaman bilmemeleri, diye düşündü.”
6. Yaşlı Adamın Savaşı - John Scalzi
a. “Bizi insan kılan şeylerden biri de başka insanlar için nasıl bir anlam ifade ettiğimiz ve o insanların bizler için nasıl bir anlam ifade ettikleridir.”
7. Yok Oluş - Jeff VanderMeer
a. “Eğer elimde gerçek bir cevap yoksa, bunun nedeni hala hangi soruları soracağımızı bilmiyor olmamız.”
8. Anathem – Neal Stephenson
a. “Düşmanımız atom bombalarıyla dolu bir uzay gemisi ve bizim sadece bir açıölçerimiz var.”
9. Tüm Sistemler Çöktü - Martha Wells
a. “Ne yapmak istediğine, ne yapması gerektiğine, ne yapmaya mecbur olduğuna dair hiçbir fikri bulunmayan kafası karmakarışık tek bir varlıktım.”
10. İşte İnsan – Michael Moorcock
a. “Özür mü? Özür dilemek yeterli değil. Dinlemen gerek.”
11. Gökteki Bütün Kuşlar – Charlie Jane Anders
a. “Toplum, koşullarını başka birinin belirlediği özgürlükle, koşullarını kendin belirlediğin kölelik arasında bir seçimdir.”
12. Yıkıma Giden Adam – Alfred Bester
a. “İnsanların yalnızca dışını görebildiğiniz için minnettar olun. Tutkuları, nefretleri, kıskançlıkları, kötülüğü, hastalıkları göremediğiniz için kendinizi şanslı sayın… İnsanın içindeki korkunç gerçeği nadiren gördüğünüze sevinin.”
13. Zanzibar İstifi – John Brunner
a. "Benim bütün yaşamım uzun bir duygusal tepkiden ibaret,"
14. Kızıl Mars – Kim Stanley Robinson
a. "Senin söz ettiğin dünya sadece mavi bir akşam yıldızı. Bu kızıl dünya bizim için tek gerçek artık."
15. Üç Cisim Problemi – Cixin Liu
a. “Bazı şeyler şeffaf olduğunda daha gizemli görünür.”
16. Solaris – Stanislav Lem
a. “Yüzyüze gelmek istemediğimiz, kendimizi sakınmaya çalıştığımız bir şey var içimizde..”
17. Leviathan Uyanıyor – James S. A. Corey
a. “Tabii aslında durdukları yoktu. Uzaydaki hiçbir şey gerçek anlamda durmazdı; başka bir nesneyle uyumlu bir yörüngeye girerdi yalnızca.”
18. Beşinci Mevsim – N. K. Jemisin
a. “Tüm bu zaman boyunca bambaşka bir şeyi dinliyordu; yeryüzünü ya da kim bilir belki de kendi deliliğini.”
19. Jonathan Strange ve Bay Norrell – Susanna Clarke
a. “Tam bir beyefendi olduğunu ama bunun yararını hiçbir zaman göremeyeceğini söyledi. Alçak gönüllü, sessiz ve iyi yürekli olmanın modası geçmişti.”
20. Dönüş – Robert Charles Wilson
a. “Elinde bir palamut varsa aynı zamanda elinde bir meşe ağacı ihtimalini de bulunduruyorsun demektir.”
21. Kıyamet Kitabı – Connie Willis
a. “İnsanın başına korktuğu gelmez. Hiç aklına gelmeyen gelir.”
22. Bitmeyen Savaş – Joe Haldeman
a. “Ben sadece emirleri uyguladım’ın insanlık dışı hareketler için geçersiz bir özür olduğu yirminci yüzyılda kabul edilmişti... Ama emirler bilinçaltının derinlerdeki kuklacısından geldiğinde ne yapa bilirsiniz ki?”
23. Halka Dünya – Larry Niven
a. “İnsanların içinde karar vermek istemeyen bir şey olduğunu biliyoruz. Bir parçası, yapması gerekenleri ona başkasının söylemesini istiyor.”
24. İstasyon On Bir – Emily St. John Mandel
a. “Tabii aslında durdukları yoktu. Uzaydaki hiçbir şey gerçek anlamda durmazdı; başka bir nesneyle uyumlu bir yörüngeye girerdi yalnızca.”
25. Yol – Cormac McCarthy
a. “Asla olmayacak olanı nasıl ayırırsın asla olmamış olandan?”
26. Hyperion – Dan Simmons
a. "Kelimeler yüce nesneler. Bilinci olan şeyler."
27. Düşyılanı – Vonda N. McIntyre
a. “Özgürlüğün olmadan güçlü yanlarını asla keşfedemezsin.”
28. Makinelerin İmparatorluğu – Yoon Ha Lee
a. "’Anlıyorum, efendim,’ dedi Cheris. Anlamıştı. Jedao'ya boşuna silah dememişlerdi. Silahlara duyulan korku da aslında bir silahtı.”
29. Sıcak Kafa – Afşin Kum
a. “Düşmanlığa ikna olmanız için size benzememeleri yeterlidir.”
30. Son Tiryaki – Müfit Özdeş
a. “‘İnsan olduğunuzu sanıyorsunuz,’ diye düzeltti Metin. ‘Halbuki değilsiniz. Kendini insan sanan organik bir makinesiniz.’"
31. Osmanlı Cadısı – Barış Müstecaplıoğlu
a. ''Hiç dışarı çıkıp bakmazsan bir kafesin içinde olduğunu göremiyorsun.''
32. Bir Android’ten Öyküler – Nihan Sarı
a. “Hayat, seçimlerimizin etkilerinden ibarettir.”
33. Ottomania – Erim Şişman
a. "’Amir'in gözlerindeki yangın aslında Melina'nın yansımasıydı.’ ‘Melina'nın gözlerinde sönen yıldız aslında Amir'in yansımasıydı.’"
34. Kurbağa Adası – Selim Erdoğan
a. “Burası güvenliydi. Ama karşılığında aklını istiyorlardı!”
35. Güneşi Yanında Taşıyan Adam – Gülbike Berkkam
a. “İnsanların bakan ama çevresini görmekten çok kendisinin nasıl göründüğünü düşünen boş bakışlarıyla birlikte, kocaman bir insan yumağı içinde tek başınaydı.”
36. Uçan Mabet -Çiğdem Erkal
a. “Değişik olmak demek ne demek henüz pek kavrayamıyordu ama değişik olduğunu fark ederlerse onu da yakacaklarını anlamıştı.”
37. Siyah Hatıralar Denizi – Mehmet Açar
a. “Sadece var olmanın hem çok hüzünlü hem de muhteşem bir şey olduğunu biliyorum, o kadar...”
38. Gritopya – Pia & Yeşim Demir
“Evrenin nazar boncuğuydu Dünya… Ta ki herkes kendini tanrı ilan edene dek… Gözü aç yaratıklarız biz. Doğa ne kadar verdiyse, bir fa